انجمن نجوم بوعلی سینای گلپایگان

از دیرباز انسانها از دنباله دارها ترس و وحشت داشته اند .ظهوردنباله دار از آن رو خطرناک است که آدمیان آن را چنین می پندارند.این اجرام از راه خرافات فریبنده ،آدمیان را می کشند .به گفته ی شکسپیر دنباله دار ،"از دگرگونی ایم و دولت هاخبر می دهد."این فکر از دیرباز در تصورات شاهان بوده است که ظهور یک دنباله دار در زمان حکومت آنان ،به معنی آن است که حکومت ایشان دچار خطر است.به طور مثال در زمان حکومت نرون در سال 60 میلادی ،یک دنباله دار در آسمان ظاهر شد و نرون مطابق گفته طالع بینان باید خشم آسمان را از خود بگردان،به همین دلیل دست به کشتار وسیعی در بین اشراف زد و حتی مادر و زن خود را هم کشت و سپس شهر رم را هم به آتش کشید.نرون سالها پس از ظهور آن دنباله دار زنده ماند ولی سرانجام در 33 سالگی خودکشی کرد.

ظهور دنباله دارها در آثار نقاشان به وضوح پیداست ،به طور مثال ظهور دنباله دار "هالی " در سال 1301 میلادی ،در تابلوی "ستایش مجوسان "که توسط "جوتر"ترسیم شده است ،آمده است.

همه ی این تصورات مربوط به زمانی است که مردم از نظر شناخت دنباله دار ها و علم نجوم در حد پایین قرار داشتند ولی هم اکنون نیز تصورات عجیبی درباره ی این اجرام وجود دارد ؛به طور مثال در دهه ی 1980 دانشمندی به نام "هویل" که یک اختر فیزیک دان است ،هالی را مولد آنفولنزا میداند.

اکنون به بررسی دنباله دار ها می پردازیم:

مسیر دنباله دارها:

اولین نظریه ی توسط ارسطودر قرن چهارم میلادی بیان شد ،وی معتقد بود که عالم از دو قلمرو متمایز تشکیل شده است .یکی عالم "تحت القمر " یا زیر ماه که دستخوش تغیر و پر از دنباله دار هاست و دیگری ناحیه های دور دست فراسوی ماه که در آن هیچ چیز تغییر نمی پذیرد.این طرح باعث شد که قرنها دانشمندان زحمت مطالعه ی عالم فراسوی ماه را به خود ندهند.شخص دیگری که در این زمینه صاحب نظریه ای بود ،کپلر می باشد .تمثیل کپلر برای دنباله دارها موشک است که روشن می شود ،شتاب می گیرد و سپس در حالی که کم وبیش بر خط مستقیم حرکت می کند از سرعتش کاسته می شود و خط مستقیم در جهان متناهی نمی توانست بی نهایت باشد ،بنابراین فانی بود.کپلر برای اثبات نظریه ی خود مسیر دنباله دارهای 1608 و 1618 را بررسی کرد و اعلام کرد که مسیر آنها با نظریه اش وفق دارد و گفت اگر مسیر آنها به خط مستقیم نمی ماند به علت حرکت زمین است و از این راه درستی نظریه ی کپرنیک ،در زمینه ی حرکت زمین را تصدیق کرد.سومین فردی که به طور عملی به بررسی مسیر دنباله دارها پرداخت ،نیوتن می باشد .وی با استفاده از قانون جاذبه ی عمومی فهمید که مسیر حرکت دنباله دارها ،یک مسیر تاب دار و خمیده بسیار شبیه سهمی می باشد .به حکم این قانون فقط پنج نوع مسیر امکان پذیر بود ،خط مستقیم که در واقع خودکشی به داخل خورشید است ،دایره ،بیضی، سهمی و هذلولی.سهمی و هذلولی آغاز و پایا نشان در بی نهایت است .هذلولی مسیر جسمی است که فقط یکبار با منظومه ی شمسی رویا رو شود و سپس از آن بگریزد و دیگر باز نگرددولی سهمی بیضی است که تا بی نهایت کشیده شده باشد .همزمان با نیوتن ،"ادموند هالی " نیز بر روی دنباله دارها کار می کرد و نتیجه ی تحقیقات بسیار زیادی که بر روی زمان ظهور این اجرام و دوره ی آنها داشت ،این بود که توانست ظهور یک دنباله دار را با دوره ی 76 سال پیش بینی کند که با ظهور آن دنباله در موقع مقرر به نام خود او یعنی "دنباله دار هالی " شهرت یافت.

به طور کلی می توان گفت: دنباله دار یک جرم یخی است که چون به خورشید نزدیک می گردد گرم می شود و نور ساطع می کند و قسمتی از آن به غبار و گاز تبدیل می شود که دنباله دار را ترک می گوید و دنباله را پدید می آورد. جرمشان بسیار کم و تقریباً یک میلیونم جرم زمین وحجم بسیار زیادی دارند، پس در نتیجه چگالی کمی دارند شاید حدود 1 میلیونم چگالی هوا در سطح دریا این یکی از علتهای شفاف بودن آنهاست به طوری که ستارگان را می توان از ورای آنها دید. 

ستاره شناسان در مورد دنباله دار ها بر این باورند که آنها باقی مانده ی مجموعه ای از گاز ،یخ و سنگ و غبارند که حدود 4/6 بیلیون سال پیش در منطقه ای بیرون سیارات شکل گرفتند .بعضی از دانشمندان معتقدند که تعدادی دنباله دار ،آب و ملکولهای کربنی لازم برای تشکیل حیات در زمین را به این سیاره آورده اند.